07.08.2026

Dünyanın bir başka bölgesine de göz diktiler. 

Moldova, Gagauzya ve  Transdinyester Sosyalist Cumhuriyeti. Bu bölgede halklar barış içinde birlikte yaşıyorlardı.

Çok gördüler...

Romanya Parlamentosu Moldova ile birleşme tasarısını mecliste kabul etti. Ardından senatoya gönderilecek; onay alırsa Moldova devletiyle birleşme için adım atılacak. Sunulan tasarıda yalnızca Moldova toprakları yer almıyor. Romanya'nın kuzey sınırları ve Ukrayna'nın Odessa bölgesi topraklarını kapsıyor. Bu bağlamda Transdinyester ve Gagauzya Türk Özerk Bölgesi de ilhak edilip özerklikleri ortadan kaldırılacak. Zaten Moldova Anayasa Mahkemesi Gagauzya'nın bazı yetkilerini iptal etti. Gagauzlar artık kendi seçimlerini kendileri organize edemeyecekler. 

Bazı kuruluşlara yapılacak atamalar Gagauz Hükümeti ve parlamentosu tarafından yapılayamayacak. Karara, Gagauz Halk Meclisi karşı çıktı ve tanımayacağını açıkladı. Moldova uzun zamandır bu bölgeleri kaldırıp, Romanya ile birleşmek istiyordu. 

Avrupa Birliği ve Amerika da bu konuda ısrarlı. Romanya ayrıca bir NATO ülkesi. Rusya, Gagauzya ve Transdinyester bölgelerini resmi olmasa da kendisine ait özerk bölgeler olarak görmektedir. Bugüne kadar Transdinyester'de Rus askerleri ve askeri mühimmatları bulunmaktadır. Olası bir karışıklıkta buradaki askeri mühimmatların ve alınacak esirlerin de Rusya'ya karşı bir kalkan olarak kullanılması hesap ediliyor. Rusya bu bölge için karşı atağa geçti. Rusya, Rusça konuşan halkları korumak için yeni bir yasal karar aldı. Putin'in onayından sonra Odessa Mykolaiv yönüne kalkan oluşturulacak. Anlayacağınız yeni bir kargaşanın ve de savaşın alt yapıları yavaş, yavaş inşaa ediliyor. 

Bir bölgede savaş mı çıkarmak istiyorsun?

Halkların etnik ve dini durumlarını kaşıyacaksın. Yüzyıllardır barış içinde birlikte yaşamışlar. Bu savaş baronları için hiç de önemli değildir. Halkları birbirine boğazlatıp, savaş sanayisini diri tutacaklar; silah satacaklar, gelsin milyarlar...

Moldova'da azımsanmayacak bir Gagauz topluluğu yaşamaktadır. Bu halk öz be öz Türktür. Gagauzlar, hem Türkiye hem de Rusya için önemli bir halktır. Türk kimliği ile Türkiye için, Ortodoks inancı ile de Rusya için jeopolitik açıdan önem taşımaktadırlar. 250 bin kadar nüfusu bulunmaktadır. Gagauzya'nın başkenti Komrat'tır.

Transdinyester Sosyalist Cumhuriyeti; politik yapısı, ordusu, polisi, meclisi ve posta sistemiyle Rusya tarafından tanınan bir cumhuriyettir. Ekonomik olarak kendi kendini ayakta tutan, yaklaşık 500 bin kişinin yaşadığı bir bölgedir. Moldova ile uzun zamandır dondurulmuş bir gerilim yaşamaktadır. Başkenti Tiraspol'dur.

Moldavya'nın Romanya ile birleşme fikri, Moldova Cumhurbaşkanı Maria Sandu tarafından geçen hafta yine gündeme taşındı. Sandu, "Moldova gibi küçük bir ülkenin demokrasi olarak varlığını sürdürmesinin her zaman daha zor olmasının yanı sıra, Rusya'nın saldırgan tutumundan dolayı Romanya ile birleşme lehine oy kullanacağını" dile getirdi. 

Evet hem ABD'nin, hem de Avrupa'nın istemleri doğrultusunda bir söylem. Bölge halkları uzun yıllar barış içinde birlikte yaşamaktaydılar. Umarız hayırlısı olur, umarız bölge yeni bir savaşın fitilini ateşlemez...

 

Ausgabe: 298 / 07.08.2026
Köşe Yazarları | Autoren
Köşe Yazarları | Autoren