Sayı | Ausgabe: 219 (16.01.2020)
Gelecek sayı | Nächste Ausgabe: 13.2.2020

18.06.2019

 

Vitaminlerin vücudumuzun sağlığı için son derece önemli olduklarını biliyoruz. Peki vitamin tam olarak ne demek?Vitaminlerin vücudumuzun sağlığı için son derece önemli olduklarını biliyoruz. Peki vitamin tam olarak ne demek?Vitamin; Latince ‘vita’ sözcüğünden türemiştir. Vita; hayat demektir. Vitaminler, hücrelerdeki yaşamsal faaliyetlerin gerçekleşebilmesi için gerekli olan aracılardır. Eğer bu aracılar olmasaydı, vücudumuzdaki en ufak bir enerji faaliyeti bile mümkün olamazdı.
Vitaminlerin bazılarını kendimiz üretebiliyor olsak da, çok büyük bir kısmını dışarıdan almamamız gereklidir. İşte bu nedenle, hangi vitaminin hangi besinde daha çok bulunduğunu bilmek çok önem arzeder.
Vitaminler, yapılarına göre iki ana gruba ayrılırlar. Birinci kısmı suda çözünürken, ikinci grup yağda çözünür. Bu şu demek; yağda çözünen, yağa benzeyen vitaminler vücutta yağlı bölgelerde depolanabilir. Suda çözünen, suya benzeyen vitaminler ise, vücuttan günlük olarak su ile atılacağı ve depolanamayacağı için, bu vitaminleri günlük olarak almak gerekir.
Vitaminleri ve diğer kaynaklara göre daha yoğun bulundukları besinleri şöyle sıralayabiliriz:
A Vitamini; yağda çözünen vitaminlerdendir. Göz sağlığı için çok önemlidir. Yumurta, avokado, karaciğer, süt, havuç, sebze, ceviz, balık yağı gibi besinlerde vardır. Özellikle koyu yeşil yapraklı sebzelerde bulunur.
A vitamininin fazlası, kısırlığa neden olabileceği için zararlıdır. Özellikle gebe kalmayı planlayanların, A vitamini düzeylerine dikkat etmeleri gereklidir. Son yıllarda gençler arasında çok yaygın olan sivilce problemine karşı kullanılan sivilce kurutma ilaçları, aslında A vitaminini yüksek dozda içeren ilaçlardır ve özellikle üreme sistemlerine kalıcı hasar verebilirler. Bu nedenle mutlaka doktor kontrolünde ve düzenli kan testi yapılarak kullanılmalıdır. Ayrıca yüksek doz A vitaminin gebelikte düşük ve anormallik yapma riski vardır. A vitamini eksikliğinde ise; gece körlüğü, bağışıklık sistemi zayıflığı, büyüme-gelişme yavaşlaması görülebilir.
D Vitamini; daha önceki bir yazımda da belirttiğim gibi, aslında D vitamini, sadece vitamin değil, aynı zamanda bir hormondur. Provitamin şeklinde, yani öncül aktif olmayan formunda alınan D vitamini deri altında güneş ışınları ile aktif forma geçer. D vitamini kalsiyum ve fosforun emilmesini ve kemiklerde depo edilmesini sağlar. 
D vitaminin en önemli kaynağı güneştir. Yaz aylarında, günlük 20 dakika koruyucu sürmeden güneşlenmek, günlük alınması gereken miktarı karşılar. D Vitamini de yağda çözünün bir vitamin olduğu için, fazla üretilince depolanabilir. Bu nedenle yaz aylarında mümkün olduğunca sağlıklı bir şekilde güneşlenmek, kış ayları için de bir yatırımdır. Bunun dışında karaciğer, balık, yumurta, tereyağı, peynirde de bulunur. Her çocuğun yaşamının ilk yılında alması gereken , büyüme ve gelişim için gerekli en önemli vitaminlerden biridir. D vitamini eksikliğinde çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde osteomalazi hastalıklarının oluşmasına neden olur. D vitaminin hangi dozdan fazlasının zararlı olduğu tam olarak bilinmemekle birlikte, şimdiye kadar hiçbir doz aşımı vakasıyla karşılaşılmamıştır.
E Vitamini; diğer iki vitamin gibi yağda çözünen vitaminlerdendir. Büyüme, gelişme ve yaralarının iyileşmesi için E vitamini gerekir. Çünkü E vitamini, hücre yenilenmesinde büyük rol oynar. Karaciğer, yağ dokusu, ince bağırsak ve mide E vitamini sentezleyebilir ancak bu bizim ihtiyacımızdan çok az olduğu için mutlaka dışarıdan takviye alınması gereklidir.  E vitamini sinir sisteminin, kasların, hormon bezlerin ve üreme organlarının fonksiyonları için öneme sahiptir. E vitamini, biyolojik bir antidoksidandır. Bitkisel ve sıvı yağlarda, kırmızı et, karaciğer, tahıl, tahıl ürünlerinde bulunan E vitamini eksikliğinde kaslar gelişemez ve E vitamini yapıcı-onarıcı özelliğe sahip her şeyi yaptığı için, bazı kozmetik ürünleri de E vitamini içermektedir.
K vitamini, yağda çözünen son vitamindir. Koyu yeşil yapraklı sebzeler, çay ve ciğerde bulunur. Kan pıhtılaşmasında çok önemlidir. Herhangi bir kesik ya da yara olduğunda, vücut kendini onarabilmek için kanayan bölgeyi kapatarak tamire başlar. İşte bu işlem pıhtılaşmadır. Pıhtılaşmayı sağlayan en önemli ajanlardan biri de K vitamindir. Bu nedenle hayatın devamlılığı için çok önemlidir. normalde barsaklarda bulunan bakteriler tarafından sentezlenir. Ancak dışarıdan da besinlerle takviye alınmalıdır. Yetersizliğinde pıhtılaşmada sorunlar ve aşırı kanama ortaya çıkar. 
C vitamini (veya askorbik asit) suda çözünen vitaminlerdendir ve günlük olarak alınması gereklidir. Turunçgiller, koyu yeşil sebzeler ve patateslerde bulunan ve kollajen sentezinde yer alır. Çok güçlü bir antioksidandır. Ayrıca demir emilimini de olumlu etkiler. Özellikle kış aylarında bağışıklık sistemini güçlü tutmak için gereklidir. Yetersizliğinde eklem ağrıları, yaraların geç iyileşmesi, skorbüt gibi sorunlara neden olabileceği gibi enfeksiyonlara karşı kişiyi daha zayıf kılar. Eksikliğinde diş eti kanamaları, geçmek bilmeyen grip vakaları olur. Fazlalığında ise ishale neden olabilmektedir.
B Grubu Vitaminler; suda çözünen, bağışıklık sisteminin ve beyin fonksiyonlarının düzgün biçimde işleyebilmesi için ihtiyacımız olan vitaminlerdir. Merkezi sinir sistemini koruyan, kırmızı kan hücrelerini artıran B grubu vitaminleridir. 8 alt gruba ayrılırlar.• B1 vitamini; ay çekirdeği, fındık, ceviz, yer fıstığı, badem, şam fıstığı, sarımsak, kestane, buğday, bira mayası, yürek, fasulye, susam, maydanoz, bezelye, nohut, mercimek, enginar, karnabaharda,• B2 vitamini; kırmızı et, balık, karaciğer, süt, yumurta, soya fasulyesi, ıspanak, domates, mantar, yeşil yapraklı bitkiler, kuru baklagiler, böbrek, bira, ekmek mayası, muz ve ıspanakta,• B3 vitamini; somon balığı, ton balığı, sığır ve kuzu eti, hindi, tavuk, kuşkonmaz ve buğdayda,• B5 vitamini; yumurta, kuruyemişler, balık, tavuk, dana eti, karaciğer, peynir, fasulye, kuru baklagiller ve tahıllar, avocado, mısır, patates, bezelyede,• B6 vitamini; balık, ay çekirdeği, fındık, şam fıstığı, pirinç ve buğday kepeği, sarımsak, ciğer, susamda,• B10 vitamini, yumurta sarısı, haşlanmış patates, fındık, fıstık, bira mayası ve süt ürünlerinde,• B11 vitamini; karaciğer, böbrek, kırmızı et, ıspanak, marul, yumurta, ekmek, portakal ve özellikle muzda,• B12 vitamini; yoğurt, süt, kefir, kırmızı et, sakatat, tavuk, karides, soya sütünde bulunur.
Size sağlıklı, huzurlu ve mutlu bir yaz diliyorum.
Soru, görüş ve önerileriniz için mail yollayabilirsiniz.Sağlıkla kalın...

Köşe Yazarları | Autoren
Köşe Yazarları | Autoren