Sayı | Ausgabe: 224 (16.06.2020)
Gelecek sayı | Nächste Ausgabe: 15.7.2020

Son yıllarda Praben lafını çok duyar olduk. Pek çok firma, arka arkaya ürünlerinin parabensiz (Praben Free, Praben Frei vb.) olduğunu söyleyerek, müşterilerinin ilgisini çekmeyi başardı. Peki Paraben gerçekte nedir ve neden bu kadar popüler oldu?Son yıllarda Praben lafını çok duyar olduk. Pek çok firma, arka arkaya ürünlerinin parabensiz (Praben Free, Praben Frei vb.) olduğunu söyleyerek, müşterilerinin ilgisini çekmeyi başardı. Peki Paraben gerçekte nedir ve neden bu kadar popüler oldu?
Paraben, temel olarak çeşitli gıda, ilaç ve kozmetik ürünlerinin içinde koruyucu olarak kullanılan bir maddedir. Aslında organik bir maddedir. En yaygın kullanılan türleri metilparaben (E218), etilparaben (E214), propilparaben (E216) ve bütilparabendir (E209).  Yasalar gereğince, aldığımız tüm ürünlerin ‘içindekiler’ kısmı mutlaka olmalıdır. Bazen, ürünün paketinin çok küçük olması ya da firmanın isteği doğrultusunda, isimler yerine, içine konulan maddenin kodu da yazılmış olabilir. Bu yüzden, parabenleri ve diğer maddeleri kodlarından da ayırt edebilmek için yukarıda parabenleri E-kodlarıyla da belirttim.
Koruyucular; içine konulan üründe bakteri ve mantar üremesini engelleyerek, ürünün raf ömrünün uzamasını sağlar. Bu nedenle, aldığımız kremler, diş macunları, şampuanlar ya da mayonez- ketçap gibi ürünler, haftalarca hatta aylarca, bozulmadan dayanabilmektedir. Bu nedenle koruyucular endüstride olmazsa olmazdır. 
Peki parabenin kötü şöhreti nereden geliyor? Yapılan bir bilimsel çalışmada, meme kanseri hücrelerinin içinde paraben olduğu görülmüş. Bu çalışmadan sonra da, ‘Acaba parabenler kansere mi neden oluyor?’ diye arka arkaya pek çok çalışma yapılmış. Ancak hiçbirinde, parabenin doğrudan ya da dolaylı yoldan bir etkisinin olduğu kanıtlanamamış. Ama bu, insanların kafasında soru işaretleri oluşturmaya yetmiş. Bunu fırsat bilen firmalar, hemen ‘parabensiz’ ürünlerini piyasaya sürmeye başlamışlardır ve bunun için de pek çok reklamlar-tanıtımlar yapmıştır. 
Öte yandan, kanser hücrelerinin içinde bulunması, onun kansere neden olduğunu göstermemektedir. Yapılan bilimsel çalışmada, sağlıklı hücrelerin de içinde parabenlere rastlanmış ve miktarının, kanserli hücrelerdekiyle aynı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, vücut tarafından emilimi ya da atılımıyla alakalı da, hiçbir hastalıkla bağlantı tespit edilememiştir. 
Parabenlerin çok popüler olmasından sonra, tüm dünyada sağlık bakanlıkları ve ilgili kurumlar bu konunun üstüne eğilmişlerdir. Parabenlerin bir üründe kullanım üst sınırı yaklaşık %25’ken, kremlerde ya da gıda ürünlerinde kullanım miktarı %0,5’i geçmez. FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Ajansı) ve EMEA (Avrupa Gıda ve İlaç Denetleme Kurumu) da parabenleri ‘zararsız’ sınıfında değerlendirmektedir. 
İşin doğrusu şu; Parabenler, en uzun süredir kullanılar ürün koruyucu maddelerdendir. Firmalar, ürettikleri ürünlere paraben koymuyorsa mutlaka başka bir koruyucu madde koymak zorundalar. Yoksa, dünyalarca para vererek aldığınız göz kremi de, iyileşmek için kullandığınız egzema kremi de, ketçap da 3 gün içinde bozulurdu. Mesela; koruyucu içermeyen göz damlalarının, tekli paketlerde ve tek kullanımlık satılması da bu yüzdendir. Koruyucu olmadığı için, o gün içinde açılmalı, göze damlatılmalı ve kalanı atılmalıdır.
Uzun süredir kullanılıyor olmasından dolayı, etkileri ve yan etkileri daha çok araştırılmıştır. Yeni nesil koruyucu maddelerin, uzun yıllar sonra ortaya çıkabilecek yan etkilerini bilmediğimiz için, paraben içermeyen ama başka bir koruyucu madde içeren ürünlere de %100 güvenilir diyemeyiz.
Evet, praben bir kimyasaldır. Ancak unutmamak gerekir ki, içtiğimiz su, yediğimiz yemek, aldığımız hava, tuttuğumuz bardak, doğal-bitkisel denilen her şey aslında kimyasaldır. Maddesel olan her şey, belirli bir kimyasal formüle sahiptir. O yüzden, her kimyasal tehlikeli olmadığı gibi, her bitkisel ürün de güvenilir değildir. Bunun en iyi örneği, baldıran otudur. Baldıran, doğada kendi kendine yetişen bir bitkidir. Tamamen ‘organik ve bitkisel’ olan baldıran, bilinen en güçlü zehirlerdendir. Yani, ‘kimyasal içermeyen, doğal’ yazan tüm ürünlere de şüpheyle bakmak gerekir. Özellikle, sırf popüler oldu diye ‘parabensiz’ ürün almak yerine, parabensiz ürünleri de mutlaka incelemeli ve öyle karar vermeliyiz. 
Size sağlıklı, huzurlu ve mutlu bir kış diliyorum.
Soru, görüş ve önerileriniz için mail yollayabilirsiniz.Sağlıkla kalın...

Köşe Yazarları | Autoren
Köşe Yazarları | Autoren